Manen

Er zijn 274 natuurlijke manen en maantjes bekend. De grootste maan van Saturnus is Titan (diameter 5.150 km). Er zijn verder vier manen met een diameter groter dan 1.000 km: Tethys, Dione, Rhea, en Iapetus. Enceladus is bekend wegens zijn ijsvulkanen. Het is moeilijk om onderscheid te maken tussen een kleine maan en een groot brok van de ringen.

Op 7 oktober 2019 werd de ontdekking van 20 manen bekendgemaakt. Van die twintig draaien er zeventien in een retrograde baan om de planeet. Saturnus heeft sindsdien de meest ontdekte manen in het zonnestelsel.

TERUG

Veel van de andere manen zijn klein: 142 hebben een diameter van minder dan 50 km. Traditioneel zijn de meeste manen van Saturnus vernoemd naar Titanen uit de Griekse mythologie. Titan is de enige satelliet in het zonnestelsel met een grote atmosfeer, waarin een complexe organische chemie plaatsvindt. Het is de enige satelliet met koolwaterstofmeren ...

Titan

Op 6 juni 2013 meldden wetenschappers van het IAA-CSIC de detectie van polycyclische aromatische koolwaterstoffen in de bovenste atmosfeer van Titan, een mogelijke voorloper van leven. Op 23 juni 2014 beweerde NASA sterk bewijs te hebben dat de stikstof in de atmosfeer van Titan afkomstig was van materiaal in de Oortwolk, geassocieerd met kometen, en niet van het materiaal waaruit Saturnus in vroegere tijden is gevormd.

Titan is de grootste maan van Saturnus, en op Ganymedes na de grootste van het zonnestelsel. Het is de enige maan waarvan bekend is dat deze een atmosfeer heeft die dichter is dan die van de Aarde, en het is het enige bekende hemellichaam in de ruimte – afgezien van de Aarde – waarvoor duidelijk bewijs bestaat dat er stabiele vloeibare materie voorkomt op het oppervlak. Titan wordt vaak omschreven als een planeetachtige maan; hij heeft een 50% grotere diameter en een 3,25 maal zo groot volume als de maan van de Aarde en heeft 80% meer massa. Met een diameter van 5150 km is zij groter dan de planeet Mercurius.

Cryovulkanen

Titan bestaat voornamelijk uit ijs en rotsachtig materiaal, met een vaste kern van silicaat die omgeven wordt door verschillende lagen ijs en ammoniak-bevattend vloeibaar water. Het geologisch jonge oppervlak van Titan is overwegend glad, met weinig inslagkraters, hoewel er wel bergen en verschillende cryovulkanen zijn aangetoond.

De atmosfeer van Titan is nevelig en bestaat voornamelijk uit stikstof en methaan. Het klimaat, dat wind en regen kent, heeft oppervlaktekenmerken gecreëerd die zeer vergelijkbaar zijn met die van de Aarde, zoals duinen, rivieren, meren en zeeën. De zeeën bestaan vermoedelijk uit vloeibaar methaan en ethaan.

Christiaan Huygens

De Nederlandse sterrenkundige Christiaan Huygens ontdekte Titan in 1655 met behulp van een telescoop die zijn broer Constantijn had gebouwd. Huygens noemde de maan Saturni Luna, Saturnusmaan. De Engelsman John Herschel doopte de maan in 1847 om tot Titan.

Doordat de dikke atmosfeer het oppervlak van Titan permanent aan het zicht onttrekt, komt de kennis over deze Saturnusmaan vooral van het bezoek van ruimtesondes zoals de Voyagers en Cassini-Huygens.

Enceladus

Saturnusmaan Enceladus, die qua chemische samenstelling op kometen lijkt, wordt vaak beschouwd als een potentiële leefomgeving voor microbieel leven. Bewijs hiervoor is onder andere dat de zoutrijke deeltjes van de maan een "oceaanachtige" samenstelling hebben, wat erop wijst dat het meeste ijs dat Enceladus uitstoot afkomstig is van de verdamping van vloeibaar zout water. Tijdens een passage van Cassini in 2015 door een pluim op Enceladus werden de meeste ingrediënten gevonden die nodig zijn om levensvormen te onderhouden die leven door middel van methanogenese.

Enceladus heeft de grootste albedo (weerkaatsing van het licht) in het zonnestelsel (> 0,9), dat wil zeggen dat het oppervlak van Enceladus bijna al het zonlicht reflecteert. Mede hierdoor bedraagt de gemiddelde temperatuur er 75 K (-198 °C).

Iapetus

Iapetus is een natuurlijke maan van Saturnus. De maan is in 1671 ontdekt door Giovanni Cassini. Iapetus is aan één kant veel donkerder dan aan de andere kant en heeft een gebonden rotatie. Hierdoor is hij veel beter te zien als hij westelijk van Saturnus staat. De maan is genoemd naar de titaan Iapetus uit de Griekse mythologie.

Het oppervlak van de maan is met een temperatuur van 130 K op de donkere hemisfeer het warmst van het Saturnussysteem. De maan bestaat voornamelijk uit ijs en een klein deel silicaatgesteente. De baan die Iapetus beschrijft om Saturnus is enigszins ongewoon. Hoewel hij een van Saturnus' grootste manen is staat hij op een veel grotere afstand dan Titan. Ook heeft de baan een veel grotere glooiingshoek ten opzichte van Saturnus' evenaar dan de andere grote manen.

Naast de al genoemde bijzonderheden van Iapetus is er nog een mysterie. Op de evenaar van de maan is door de ruimtesonde Cassini een plateau van 20 kilometer breed en 13 kilometer hoog ontdekt dat zich uitstrekt over 1300 kilometer. Verschillende verklaringen zijn geponeerd maar geen is tot nu toe bewezen.

Rhea

Rhea is de op een na grootste maan van Saturnus. De maan is in 1672 ontdekt door Giovanni Cassini en is vernoemd naar Rhea een van de Titanen uit de Griekse mythologie.

Rhea is een ijzig object met een dichtheid van ongeveer 1240 kg/m3. Deze lage dichtheid is een aanwijzing dat de kern van steen minder dan 1/3e deel van de massa van de maan is, en de rest uit bevroren water bestaat. Rhea lijkt op Dione, met verschil tussen het voorste en het achterste halfrond, iets wat waarschijnlijk betekent dat ze een vergelijkbare samenstelling en geschiedenis hebben. De temperatuur op Rhea is -174 °C in de zon en tussen -200 °C en -220 °C in de schaduw.

Rhea is bedekt met inslagkraters en heeft heldere slierten op het oppervlak. Het oppervlak kan op basis van de dichtheid van kraters worden verdeeld in twee geologisch verschillende gebieden; het eerste deel bevat kraters met een diameter groter dan 40 km, en het tweede deel, te vinden in de pool- en equatoriale gebieden, kraters heeft die kleiner dan 40 km zijn. Dit is een aanwijzing dat er ooit een nieuw deel aan het oppervlak is gekomen.

Dione

Dione is een maan van Saturnus. De maan is in 1684 ontdekt door Giovanni Cassini. Dione is in de Griekse mythologie de moeder van Aphrodite en de dochter van Zeus.

De maan bestaat voornamelijk uit ijs. Volgens recente resultaten van de Cassini ruimtesonde bevindt zich mogelijk vloeibaar water onder de ijskorst, zoals ook het geval is bij andere manen. Het is echter Saturnus' maan met de hoogste dichtheid, dus er moet ook een aanzienlijke hoeveelheid silicaatgesteente voorkomen. De gemiddelde temperatuur bedraagt -186 graden Celsius op de oppervlakte. De kern van Dione wordt opgewarmd door de getijdewerking met Saturnus.

In dezelfde baan als Dione bewegen zich nog twee maantjes rond Saturnus: Helene en Polydeuces. Deze maantjes bevinden zich in de z.g. Lagrangepunten.

Tethys

Tethys is een maan van Saturnus die vernoemd is naar de Griekse figuur Tethys, vrouw van Oceanus en ook een Titaan. De maan is ontdekt in 1684 door Giovanni Cassini.

Tethys is net als de manen Dione en Rhea een ijslichaam. Dit is af te leiden uit de dichtheid, die 1,21 g/cm3 bedraagt. Het oppervlak is sterk gekraterd door ingeslagen meteorieten. De gemiddelde temperatuur is -187°C aan het oppervlak.

Op het westelijk halfrond bevindt zich een ernome krater genaamd Odysseus, met een diameter van 400 kilometer. De bodem van de krater is vrij vlak, beter gezegd het loopt gelijk met de kromming van de maan die zelf een diameter heeft van 1060 kilometer.

Ithaca Chasma

Een tweede grote geologisch fenomeen is de vallei Ithaca Chasma, met een diepte van 3 tot 5 kilometer een breedte van 100 kilometer. De vallei heeft een lengte van 2000 kilometer. Er wordt aangenomen dat de vallei is ontstaan tijdens het bevriezen van de kern van de maan. Het ijs zette uit en deed de mantel scheuren. Ook is het mogelijk dat de inslag die Odysseus veroorzaakt een schokgolf veroorzaakte die aan de andere zijde van de maan Ithaca Chasma deed ontstaan.

Net als bij Mimas is op infraroodopnamen een scherpe tweedeling in oppervlaktetemperatuur waar te nemen. Het oppervlakte-patroon bevestigt een eerdere theorie door NASA. Volgens deze theorie is oorzaak hiervan elektronen die het oppervlak bombarderen, waarvan de voorste maanzijde het leeuwendeel te verwerken krijgt. Het relatief luchtige maanoppervlak verandert hierdoor in dicht opeen gepakt ijs. Echter dit ijs kent minder snelle temperatuurschommelingen t.o.v. de rest van het maanoppervlak en warmt daarom ook minder snel in het zonlicht op.

Bronnen

- Wikipedia
- NASA
- JPL
- ESA
- The planetary society

Astropolis respecteert logischerwijze de auteursrechten, maar het blijkt helaas niet altijd mogelijk om te achterhalen wie de rechtmatige eigenaar is van betreffende foto of video. Bent u de eigenaar en maakt u bezwaar ? Neem dan gerust contact met ons op !